جمال رضايى
86
بيرجندنامه ( فارسى )
33 - 1 - محلّهء كل كلاغان ( ملّى كل كلاقا [ ن ] malley kole kalaqo [ n ] ) : اين محلّه در شمال شرقى شهر و در دامنهء تپّهاى مرتفع كه به همين نام خوانده مىشود واقع بود . سبب اشتهار اين تپّه به اين نام گويا آن بوده كه آنجا محلّ جمع شدن « كلاغها » بوده است . در شيب غربى اين تپّه مجرمانى را كه به اعدام توسط گلوله محكوم مىشدند تيرباران مىكردند . 34 - 1 - محلّهء كلگاه بويان ( ملّى كلگا بويا [ ن ] malley kolga buyo [ n ] ) : اين محلّه در جنوب نهر قصبه قرار داشت و راه اصلى آن از كوچهء خواجهها - روبروى حمّام غيناب - آغاز مىشد . « كلگاه » ( كلگا kolga ) در گويش بيرجند به معنى گودال بزرگ است كه معمولا مانند آبريز بزرگى است . در اين محلّه چنين گودال بزرگى وجود داشت كه هم آبريز كوچههاى شمالى بود و هم فاضلاب دو حمام « غيناب » و « آقا ميرزا » به آن مىريخت و بر اثر آن هميشه بوى گند مىداد و مقدارى گندآب در قعر آن بود . وجه تسميهء آن به « بويان » ( بوها ) همين است . اكنون آن دو حمّام از ميان رفته و گودال را هم پر كردهاند و ديگر از آن « بوها » هم نشانى نيست . 35 - 1 - محلّهء گبرآباد ( ملّى گبرابا [ د ] malley gabraba [ d ] ) : اين محلّه كه هنوز هم وجود دارد يكى از قديمىترين محلّات غرب و جنوب غربى شهر است كه در غرب و جنوب تپّهء قلعهء معروف پايين شهر واقع است و قبرستان « گبرآباد » در شمال آنست . اين نام و آن گورستان حكايت از قدمت شهر و زردشتىنشين بودن محلّه در روزگاران گذشتهء دور مىكند . اين محلّه فعلا محلّ سكونت عدهاى از « برزگران » كشمان پايين شهر و برخى كارگران مىباشد . 36 - 1 - محلّهء لب بند باروتكوبان ( ملّى لوّبند باروتكوبا [ ن ] malley low bande barut kuyo [ n ] ) : محلّهء جنوبى « بند باروتكوبان » « 1 » و پيرامون آنكه در شيب شمالى تپّهء شهر قرار داشت به اين نام خوانده مىشد . با اينكه سالها بعد در محل اين بند مدرسهاى ساختند به نام « دبستان پرويز » ولى محلّه به نام قبلى خود شهرت داشت .
--> اهل همان محلّه و كوچه است ) . قصّهء فوق اگر واقعى هم نباشد باز هم حكايت از ارزانى آن هنگام و بالا بودن ارزش پول در آن زمان مىكند . ( 1 ) . نك : بند باروت كوبان . ص 171 .